|
| |
Çocukta Kuşkulu Cinsel Görünüm
Hazırlayan:Prof. Dr. Şükrü Hatun, Kocaeli Tıp Fakültesi
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve
Diyabet Bilim Dalı
Bir bebek doğduğunda ilk merak
edilen "kız mı erkek mi" olduğudur. Doğumu yaptıran sağlık
personeli genital bölgesine bakarak bebeğin cinsiyetini
kolayca anlayabilir. Dış genital yapıların yeterli ölçüde
farklılaşmadığı durumlarda ise bebeğin cinsiyetinden şüpheye
düşülür. Bu durumun tıp dilindeki adı "ambiguous genitale"
dir. Ambiguous, "birden fazla anlama gelebilen, ne olduğu
belirsiz" demektir. Bu nedenle " ambiguous genitale" terimi
bazı hekimlerce "şüpheli genitalya" olarak
türkçeleştirilmektedir. Şüpheli cinsiyetli bebekler 1/30.000
sıklıkta görülür.
Anne
Karnında Cinsel Farklılaşma
Dişi üreme hücresi (ovum) ile
erkek üreme hücresinin ( sperm) birleşmesi yaşamın
başlangıcıdır. Bu birleşme sırasında her iki hücreden 23
somatik (vücut) kromozomu ve birer cinsiyet kromozumu
birleşerek bebeğin genetik yapısını oluşturur. Spermden
gelen cinsiyet kromozomu X ise bebek kız, Y ise erkek
genotipine sahip olur. Bebek Y kromozomuna (daha doğrusu
testis belirleyen gene) sahipse 6-7 haftalar arasında erkek
yumurtalıkları (testisler) gelişir. Bundan sonra
testislerden salgılanan çeşitli hormonların etkisiyle iç ve
dış genital yapı taslakları(ki her iki yöne gelişme
potansiyeli taşırlar) erkek yönüne gelişecektir. Dişi
yumurtalıklarının (overler) oluşumundan başlayarak kadın iç
ve dış genital yapılarının oluşumu ise kendiliğinden (pasif
bir süreç sonunda) olmaktadır. Bir başka deyişle cinsel
farklılaşmaya temel olan dokular herhangi bir genetik veya
hormonal etki ile karşılaşmazlarsa kız yönünde
gelişmektedirler. Dolayısıyla cinsel farklılaşmanın doğal
yönü kadın yönündedir. İç ve dış genital yapıların
farklılaşması 8. haftanın sonunda tamamlanmaktadır.

hamileliğin 3. Haftası
Sonunda Bebek |

Hamileliğin 15.
Haftası Sonunda Bebek |

Hamileliğin 32.
Haftası Sonunda Bebek |
Kuşkulu
Cinsel Görünüm Nasıl Meydana Gelir?
Kız ve erkek bebeklerin iç ve
dış cinsel yapıları arasında aynı dokudan köken almaktan
kaynaklanan tam bir karşılıklılık vardır. Erkekdeki glans
penis, kızlarda klitorisin; penis gövdesi, küçük dudakların;
skrotum, (testislerin içinde bulunduğu kese) büyük
dudakların karşılığıdır.Dış genital yapılar gelişirken
erkeklik hormonları kabarıklıkları belirginleştirmek,
açıklıkları kapatmak şeklinde özetlenebilecek bir işlev
görürler. Şüpheli cinsel görünüm ile doğan bebeklerde en sık
neden Adrenogenital Sendrom adı verilen bir hastalıktır. Bu
hastalıkta kız kromozom yapısına ve kız gonadlarına (overler)
sahip kız bebekler gebeliğin 7-8 haftaları arasında böbrek
üstü bezinden salgılanan erkeklik hormonuna maruz
kalmaktadırlar. Bu durumda ( bu arada iç genital yapılar
daha önce kız yönünde gelişmesini tamamlamıştır) dış genital
yapılar erkek yönüne gelişmekte ve kızla erkek arasında
belirsiz bir dış genital yapı oluşmaktadır. Daha seyrek
olarak erkek genetik yapısına ve testislere sahip bebeklerde
hormon yapımındaki eksiklikliğe bağlı dış genital yapıların
erkek yönünde gelişmesini tamamlayamaması da şüpheli cinsel
görünüme neden olmaktadır.
Şüpheli cinsel görünümlü bebeklerin çok az bir kısmı hem
erkek hem de dişi gonadı taşımaktadır. Bu bebekler "Gerçek
Hermafrodit" (çift cinsiyetli) olarak tanımlanmaktadır.
Mitolojideki "hermafrodit" kavramına kaynaklık eden bu
vakalardır.
Kuşkulu
Cinsel Görünümlü Bebekler İçin Ne Yapılabilir?
Şüpheli cinsel görünümü olan
bebekler acil tanı ve tedavi girişimi gerektirirler. Acil
yaklaşım ihtiyacı hem çocuğun cinsiyetinin bir an önce
belirlenmesi gerekliliğinden hem de bu bebeklerde acil
tedavi gerektiren bazı hastalıkların olabileceğinden
kaynaklanmaktadır. İlk bakışta cinsiyeti konusunda karar
verilemeyen bütün bebeklerin ileri inceleme için Çocuk
Endokrinolojisi bulunan merkezlere gönderilmesi gereklidir.
Bu merkezlerde bir taraftan şüpheli cinsel görünüme neden
olan hastalıklar saptanırken diğer taraftan cinsel kimlik
tayini için gerekli veriler toplanmaktadır. Şüpheli cinsel
görünümü olan bebeklerin büyük bir kısmı kız
yumurtalıklarına ve kız iç genital yapılarına sahip
bebeklerdir. Bu bebekler kız olarak kabul edilmekte ve dış
genital yapılardaki sorunlar çeşitli cerrahi müdahaleler ile
giderilmektedir. Şüpheli cinsel görünümü olan bebeklerde en
hassas konu cinsiyet tayinidir. Bu karar bazen içinde çocuk
endokrinolojisi uzmanı, çocuk cerrahisi uzmanı, genetik
uzmanı, çocuk psikiyatrisi uzmanı ve Tıbbi Etik Uzmanının
bulunduğu komiteler tarafından verilmektedir. Bu konuyla
ilgili en önemli ilke cinsiyet tayininin mümkün olan en kısa
sürede yapılmasıdır. |
|
kaynak: tr.net sağlık
| |
|