|
| |
ÇOCUKLARDA ÇALMA
ALIŞKANLIĞI
Okul öncesi dönemde, genellikle 7-8 yaşlarına kadar görülen izinsiz eşya alma
davranışı, bir uyum ve davranış bozukluğu olan 'çalma davranışı' olarak kabul
edilmez. Bu dönemden önce, özellikle 3-6 yaşları arasında çocuklar gittikleri
evlerde veya kreşte arkadaşlarında gördükleri objeleri ve oyuncakları almakta
sakınca görmezler. Çocuğun bu davranışının altında yatan neden, beğendiği
nesneyi yanında bulundurmaya çalışmaktan öte birşey değildir. Okul öncesi
dönemde mülkiyet duygusu tam olarak gelişmediği için, çocuklar, başka birine ait
bir eşyayı izinsiz olarak almanın kötü bir davranış olduğunu anlamakta güçlük
çeker. Bu nedenle, çalma davranışının bir uyum ve davranış bozukluğu olarak ele
alınabilmesi için çocuğun ilkokul çağına gelmiş olması gerekir.
Çocuklarda bir uyum ve davranış bozukluğu olarak görülen çalma davranışının
altında yatan sebepler aşağıdaki gibi özetlenebilir;
1. Hatalı anne-baba tutumları
- Aşırı disiplinli tutum
- Kıyaslamacı tutum
- Paraya aşırı düşkünlük veya cimrilik
- Maddi cezalar verme
- Gereksinimlerin giderilmemesi
- Önceki çalma davranışının pekiştirilmesi
Yukarıdaki başlıklarda görüldüğü gibi, anne-babaların aşırı disiplinli ve katı
tutumları çocuklarda çalma davranışına neden olabilir. Çocuğun kardeşleriyle
veya komşu, arkadaş ve akraba çocuklarıyla sıklıkla kıyaslandığı aile ortamları
çalma davranışına zemin hazırlayabilir. Ailenin, çocuğun maddi ihtiyaçlarını
karşılama***** onu cezalandırması, ekonomik güçlükler nedeniyle çocuğun fiziksel
ihtiyaçlarını giderememesi, anne-babanın paraya aşırı düşkünlüğü veya cimriliği,
parayı çocuğa karşı bir tehdit aracı olarak kullanması gibi hatalı tutumlar da
çalma davranışının ortaya çıkmasına neden olmaktadır.
2. Değersizlik duygusu ve öz-güven eksikliği
Çocuğun kendini değersiz hissetmesi bu davranışı destekler. Kendini yetersiz
hisseden çocuk değerli gördüğü eşyaları çalarak kendini değerli kılmaya çalışır.
Yetersizlik duyguları taşıyan çocuğun anne-babasının aşırı koruyucu tutumu ve
çocuğu sürekli kontrol etmeye çalışır tavırları çocuğun bu duygularını
pekiştirir. Böylece, kendisine güvenilmediğini düşünen çocuk giderek öz-güvenini
kaybetmeye başlar.
3. Kıskançlık ve rekabet duyguları
Kardeşlerini veya başka çocukları kıskanan çocuklar yaşadıkları rekabet
duygusunu bastırabilmek için çalma davranışı gösterebilirler. Bu nedenle uyum
bozukluğu geliştiren çocuklarda çalmak, kıskanılan veya rekabet edilen kişiden
öç almak anlamına gelmektedir.
4. Sevgisizlik ve ilgisizlik
Fiziksel ve maddi ihtiyaçların giderilmemesi gibi, manevi ihtiyaçların
giderilmemeside bu uyum bozukluğuna neden olabilmektedir. Yeterince
sevilmediğini düşünen, duygusal anlamda yeterince ilgi görmeyen çocuk,
başkalarına ait eşyaları çalarak elde edemediği sevgi açığını gidermeye çalışır.
Bu sebeple,kimsesiz çocuklarda, sokak çocuklarında ve aileleri tarafından
dışlanmış çocuklarda çalma davranışının görülme sıklığı fazladır.
Çocuklarında çalma davranışı görülen anne-babaların, bu davranışın tedavi
edilmesi ve ileride yeniden ortaya çıkmasının veya yerini başka bir davranış
bozukluğuna bırakmasının önlenmesi için zaman kaybetmeden bir uzmana
başvurmalarını öneriyoruz. Bir psikologla
uzmanla birlikte yapılan çalışmalarda yukarıdaki sebeplerden hangilerinin bu
davranışın gelişmesine yol açtığı tespit edilmeli ve bu nedenler ortadan
kaldırılmalıdır. Davranışa neden olan faktörler kontrol altına alındığında
davranışta hızla ortadan kalkacak ve yeni bağımsız sorunların oluşumu da
engellenmiş olacaktır.
Anne-babalar, bu sorun nedeniyle baş vurdukları uzman tarafından çocuklarına
yaklaşımları konusunda da bilgilendirilmelidirler. Burada kısaca özetlemek
gerekirse, çalma davranışı gösteren çocukların ailelerinin dikkat etmeleri
gereken şeyler aşağıda sıralanmıştır;
Yargılayıcı ve suçlayıcı tutumdan uzak durmak
Aşağılayıcı, küçük düşürücücü ve ayıplayıcı tavır sergilememek
Çocuğu deşifre etmek
Bu davranışı nedeniyle çocuğa duyulan güvensizliği ifade etmek
Cezalandırıcı ve yasaklayıcı tutumlar sergilemek
Gurur kırıcı davranışlar sergilemek
Şiddete başvurmak
Çocuk
Sağlığı
| |
|
